Boek
Nederlands

Inventaris van enkele verliezen

Essayistisch-romaneske verhandeling van een 12-tal zaken die in de wereldgeschiedenis verloren zijn gegaan, zoals de Kaspische tijger en een schilderij van Caspar David Friedrich.
Onderwerp
Verlies (emotie)
Titel
Inventaris van enkele verliezen
Auteur
Judith Schalansky
Vertaler
Goverdien Hauth-Grubben
Taal
Nederlands
Oorspr. taal
Duits
Oorspr. titel
Verzeichnis einiger Verluste
Uitgever
[Amersfoort]: Meridiaan Uitgevers, 2020
252 p. : ill.
ISBN
9789493169074 (hardback)

Besprekingen

Het is dan toch niet voor niets geweest

Door te schrijven over zaken die verloren zijn gegaan - of het nu een schilderij is, een dier of een eiland - houdt Judith Schalansky (39) ze op een ontroerende manier levend.

Leven betekent verliezen meemaken, als voorbode van het uiteindelijke afscheid van de wereld. Niets is tegen verval en ondergang bestand. Behalve het boek, waarin tekst en vormgeving er samen voor zorgen dat het verleden kan blijven spreken alsof het volop leeft, en de tijd is opgeheven?

Vanuit deze gedachte schreef Judith Schalansky, die eerder furore maakte met De atlas van afgelegen eilanden (vertaald in 2014) en de roman over een biologiedocente in de vorm van een geïllustreerd biologieboek (De lessen van mevrouw Lohmark, vertaald in 2012), haar jongste, wederom zeer originele boek: Inventaris van enkele verliezen, waarin ze geschiedenissen opdist over smartelijke verliezen. Van gebouwen en een eiland, tot dieren en schilderijen die zijn verbrand of anderszins vergaan, en die door haar bijna precieuze aandacht alsnog een naleven krijgen.

Daarbij moeten we denken aan de Kaspische tijger, de 17de-eeuwse Villa Sacchetti in Rome, de gedichten van Sappho (600 v. C…Lees verder

Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan

Verhalen. In de loop der eeuwen is de mensheid een hoop kwijtgeraakt. Maar moeten we daar rouwig om zijn? Het levert alleszins fascinerende verhalen op, vindt de Duitse schrijfster Judith Schalansky.

Judith Schalansky opent haar Inventaris van enkele verliezen met een lijstje waar je even stil van wordt. Het is een opsomming van alles wat definitief van de aardbol verdween terwijl ze dit boek aan het schrijven was. In de Syrische stad Palmyra werden twee tempels uit de klassieke oudheid vernield, de Dharahara-toren in Kathmandu stortte in na een aardbeving, de noordelijke witte neushoorn stierf uit en zo gaat het nog een bladzijde door.

Trek die denkoefening door tot het begin van de geschiedenis, en de lijst wordt eindeloos. 'Waarschijnlijk is het een geluk dat de mensheid niet weet welke geweldige ideeën, welke aangrijpende kunstwerken en revolutionaire verworvenheden er al verloren zijn gegaan', bedenkt Schalansky in het voorwoord. Wat we niet gekend hebben, kunnen we niet missen. Moeilijker wordt het wanneer er fragmenten of getuigenissen bewaard bleven. Dan valt er plots iets te betreuren. 'Wat zou ik graag weten wat de aardtekeningen van de Nazca's in de Perua…Lees verder

Materiaal voor een mythe

Door te schrijven over zaken die verloren zijn gegaan houdt Judith Schalansky ze op een ontroerende manier levend.

Leven betekent verliezen mee­maken, als voorbode van het ­uiteindelijke afscheid van de ­wereld. Niets is tegen verval en ondergang bestand. Of zou dat het boek zijn, het aloude medium waarin tekst en vormgeving er samen voor zorgen dat in de afgesloten ruimte van het ­object het verleden kan blijven spreken alsof het volop leeft, en de tijd is opgeheven?

Vanuit deze gedachte schreef Judith ­Schalansky (1980), die eerder furore maakte met De atlas van afgelegen eilanden (vertaald in 2014) en de roman over een biologiedocente in de vorm van een geïllustreerd biologieboek (De lessen van mevrouw Lohmark, vertaald in 2012), haar jongste boek: Inventaris van enkele verliezen, een wederom hoogst oorspronkelijke mengeling van verhaal en verhandeling, waarin ze geschiedenissen opdist over smartelijke verliezen. Van gebouwen en een eiland, tot dieren en schilderijen die zijn verbrand of anderszins vergaan, en die door haar bijna precieuze aandacht alsnog een …Lees verder

Inventaris van enkele verliezen

Eerste zin. Tijdens het werken aan dit boek verbrandde de ruimtesonde Cassini in de atmosfeer van Saturnus; sloeg de Marslander Schiaparelli te pletter op het roestige rotslandschap van de planeet die hij had moeten onderzoeken; verdween een Boeing 777 spoorloos op weg van Kuala Lumpur naar Beijing…

Onze geschiedenis behandelt enkel dat wat overblijft, en soms zijn de restanten zo luttel dat we slechts kunnen gissen naar de omvang van het oorspronkelijke geheel. De gedichten van de (lesbische?) dichteres Sappho bijvoorbeeld zouden volgens de overlevering tien bundels beslaan, waar slechts een handvol regels van overblijven. En hoe uitgebreid was de ‘bosencyclopedie’ van kluizenaar Armand Schulthess, een bizarre verzameling die door zijn beschaamde erfgenamen op de brandstapel werd gegooid?

De Duitse schrijfster Schalansky heeft een zwak voor dat soort zwarte gaten – je kunt de randen zien, de inhoud blijft een raadsel. In haar essays reist ze de wereld en talloze bibliotheken af om ruïnes, gedempte havens, uitgestorven dieren en verbrande filmrollen met woordzorg te omringen. In stijl trouwens: wie ooit haar Atlas van afgelegen eilanden in handen heeft gehad, weet dat ze bibliofiele pareltjes op de wereld loslaat. Dat is nu niet anders. Alsof ze m…Lees verder

Dit met de Wilhem-Raabe Literaturpreis 2018 bekroonde en kritisch geprezen boek van de Duitse schrijfster/vormgeefster (1980; 'De lessen van mevrouw Lohmark', 2011) is een essayistisch-romaneske verhandeling van een twaalftal zaken die in de wereldgeschiedenis verloren zijn gegaan, zoals de Kaspische tijger, een schilderij van Caspar David Friedrich of een in een Zwitsers bos aangelegde (o.m. erotische) encyclopedie. Boven op de feiteninleiding brengt de auteur, net als in eerder werk, talig virtuoos via verhaal, essay en persoonlijk onderzoek het verloren gegane weer tot leven. Zo volgt op de feiten rond het verdwenen filmdebuut van de Duitse regisseur F.W. Murnau het relaas van een door Manhattan dwalende bejaarde Greta Garbo. Net als W.G. Sebald (Austerlitz) slecht ze op boeiende wijze de grens tussen feit en fictie. Hierbij vermijdt ze op knappe wijze sentiment of nostalgie. Knap en streng door haarzelf vormgegeven (ieder hoofdstuk telt 16 bladzijden), met symbolische bijna- zwart…Lees verder

Over Judith Schalansky

CC BY-SA 3.0 - Foto van/door Amrei-Marie

Judith Schalansky (Greifswald, 20 september 1980) is een Duits schrijfster en ontwerpster.

Schalansky studeerde kunstgeschiedenis en communicatie-design. In 2009 verscheen haar boek Atlas der abgelegenen Inseln, waarvoor ze de geschiedenis van vijftig eilanden over heel de wereld beschreef. Ze verzorgde ook de illustraties. Deze atlas is in 2014 ook in het Nederlands verschenen met de titel: "De Atlas van Afgelegen Eilanden" met de ondertitel: "Vijftig eilanden waar ik nooit ben geweest en ook nooit zal komen".

Schalansky is in Nederland vooral bekend door haar tweede roman, Der Hals Der Giraffe, waarvoor ze de illustraties verzorgde en waarvan in Duitsland meer dan 125 duizend exemplaren werden verkocht. Het werd in het Nederlands vertaald onder de titel De lessen van mevrouw Lohmark. In 2012 trad ze op tijdens het festival Crossing Border, maar grotere bekendheid kreeg ze door een optreden bij Adriaan van Dis, die in het kader van de Boek…Lees verder op Wikipedia