Boek
Nederlands

Een Russische geschiedenis

Ljoedmila Oelitskaja (auteur), Arie Van der Ent (vertaler)
Titel
Een Russische geschiedenis
Auteur
Ljoedmila Oelitskaja
Vertaler
Arie Van der Ent
Taal
Nederlands
Oorspr. taal
Russisch
Oorspr. titel
Zeljonyj sjatjor
Editie
1
Uitgever
Breda: De Geus, 2014
540 p.
ISBN
9789044519341 (hardback)

Besprekingen

Leven op een vaatje buskruit

Terwijl de situatie in Oekraïne zwaar escaleert, ligt er bij ons een roman in de winkels die de oude, complete Sovjet-Unie tot leven wekt.

Vorig jaar nog nam de schrijfster van de roman, Ljoedmila Oelitskaja (1943), deel aan een ongeautoriseerde demonstratie in Moskou voor het recht om samen te komen zonder goedkeuring van de autoriteiten. Ze sloot zich aan bij de Liga voor kiezers voor vrije verkiezingen en maakte deel uit van een demonstratie tegen de verkiezing van Poetin. Alles wat monddood maakt, roept bij haar verzet op. Ook en misschien wel vooral in haar romans.

Verwacht echter geen politiek manifest. In de meer dan 500 pagina's wordt weliswaar menig politiek debat gevoerd, maar bijna altijd met rust en rationaliteit. Als er al wordt geoordeeld, dan duikt er direct iemand op om dat af te zwakken. Al moet gezegd dat het stalinisme synoniem staat voor het kwaad. Er wordt gezocht naar een betere invulling van het marxisme, maar gevonden wordt die niet. Opvallend is het welig tierende antisemitisme, dat als gif door de samenleving kruipt. Oelitskaja evoceert fijntjes de beklemmende weerzin tegen Joden.
Lees verder

Dooien en vriezen

Hoe blijf je als individu overeind in een totalitaire staat? Ljoedmila Oelitskaja beschrijft inEen Russische geschiedenis de lotgevallen van drie vrienden. Johan De Boose

Ljoedmila Oelitskaja werd geboren op een moment dat de geschiedenis een cruciale wending nam: in februari 1943, toen Hitler bij Stalingrad werd verslagen en hij, hoewel de oorlog nog twee jaar duurde, geen kans meer maakte op een overwinning. Na Hitlers nederlaag vierde West-Europa de bevrijding, maar in Oost-Europa (de Sovjet-Unie en al haar Midden-Europese satellietstaten) verstevigde Jozef Stalin zijn greep, zodat de Koude Oorlog begon. Stalin rekende af met al zijn tegenstanders, richtte de goelag op, de strafkampen in Siberië, en regeerde met ijzeren hand. Toen hij op 5 maart 1953 overleed, sprak men van een 'dooi', maar dat duurde slechts even.

Oelitskaja's boekEen Russische geschiedenis, dat begint met de dood van 'vadertje' Stalin, inventariseert deze periode op een plastische, dramatische manier. De hoofdpersonages zijn drie vrienden, Ilja, Sanja en Micha, die elkaar al van jongs af kennen. Door de grillen van het lot belanden ze elk in een compleet andere situatie. …Lees verder

MEEGESLEURD DOOR DE GESCHIEDENIS

Ljoedmila Oelitskaja, de grande dame van de Russische literatuur, veegt in een zeer aansprekend boek het stof weg van een allengs in vergetelheid verglijdende periode: de laatste decennia van de Sovjet-Unie.

Van verboden boeken is geen sprake, althans niet onmiddellijk, en de jongens noemen zichzelf geen apostelen, maar Ljoedmila Oelitskaja's monumentale roman Een Russische geschiedenis doet in de aanloop niettemin aan Het verdriet van België denken. Drie schooljongens - Ilja (die fotograaf zal worden), de muzikale Sanja en Micha de dichter -, een inspirerende leraar literatuur, een omgeving die van de taboes en de verzwegenheden aan elkaar hangt, een totalitair bestel waarmee het kwaad kersen eten is, de mogelijke bevrijding door de kunst, de corrumpering van ook goede mensen door een kwaadaardig systeem: het zit er allemaal in.

Op de eerste bladzijde deelt de openbare omroep iets van nationaal belang mee - de dood van 'Samech', zoals een baboesjka hem aanduidt, naar de naam van de letter 's' in het Hebreeuwse alfabet. Stalin dus. Hij Wiens Naam Niet Mag Worden Uitgesproken, als je leven je lief is. Waarna een zekere dooi aanbreekt in de bevroren Sovjetverhoudingen - waarin …Lees verder

Een Russische geschiedenis beschrijft het leven van intellectuelen in de Sovjet-Unie na de Tweede Wereldoorlog. De fotograaf Ilja, de joodse doctorant Micha en de muziektheoreticus Sanja waren op de lagere school de kneusjes van de klas. Door hun passie voor boeken stichtten ze de 'Liruli’s', de Liefhebbers van de Russische Literatuur. Later belandden ze alle drie in het ondergrondse dissidentenmilieu van Moskou.
De vrienden Ilja en Micha specialiseren zich in de verkoop van ‘Samizdat’-literatuur, de clandestien gedrukte en uitgegeven boeken in de Sovjet-Unie. Door die gevaarlijke handel komen ze snel in aanraking met de overheid. Daar kan Ljoedmila Oelitskaja zelf over meepraten: in 1969 verloor ze haar job als wetenschapster wegens de verspreiding van illegale Samizdat-literatuur.
Hoewel Oelitskaja pas tien jaar oud was bij de dood van Stalin in 1953, kan ze erg geloofwaardig de lotgevallen van de Russische dissidenten vanaf dat moment beschrijven. Meer dan vijfho…Lees verder
Dit is de geschiedenis van drie jongens die op de basisschool bij elkaar in de klas zitten en vrienden worden. Vrienden voor het leven. De roman begint op de sterfdag van Stalin in 1953 en beschrijft de verschillende reacties bij de bevolking: opluchting, verdriet en wanhoop. Naast hoop op verandering en nieuwe wegen zijn dat de thema’s van de roman. De jongens krijgen les van een inspirerende literatuurleraar. Ilja wordt fotograaf en beweegt zich intensief in kringen van dissidenten; zijn grote liefde Olga moet hij echter verlaten. Micha groeit op bij zijn tante, volgt volhardend een lange weg tot hij leraar wordt op een school voor slechthorende kinderen, maar heeft toch veel pech. Sanja’s moeder en oma hadden gehoopt dat hij een beroemd pianist zou worden, maar door een ongelukkig incident op school is dat niet meer mogelijk; hij wordt echter een bekend muziekwetenschapper. Op cruciale momenten helpen de jongens, later mannen, elkaar. De Russische schrijfster (1943) schreef opnieuw…Lees verder

Over Ljoedmila Oelitskaja

CC BY-SA 3.0 - Foto van/door Dmitry Rozhkov

Ljoedmila Jevgenjevna Oelitskaja (Russisch: Людмила Евгеньевна Улицкая) (Davlenkanovo, Basjkirostan, 23 februari 1943) is een modernistisch Russisch schrijfster, vooral van korte verhalen.

Leven en werk

Oelitskaja groeide op in Moskou, waar ze biologie studeerde aan de Universiteit van Moskou. Daarna werkte ze aan het Academie-instituut te Moskou als wetenschapster op het terrein van de genetica en biochemie.

Oelitskaja begon haar literaire carrière in de jaren tachtig als schrijfster voor het ‘Joods Theater’ en als scenarioschrijfster voor de film. Haar eerste novelle, Sonetjska (1992), was meteen een groot succes en de start van een snelle literaire carrière, ook internationaal. Haar bekendste roman is Reis naar de zevende hemel (2002): de geschiedenis van de Russische artsenfamilie Koekotski, een verhaal waarin het begrip vrijheid op alle mogelijke manieren centraal staat. Oelitskaja’s boeken werden in …Lees verder op Wikipedia