Een jonge Amerikaanse officier doet in april 1945 in opdracht van de Amerikaanse geheime dienst onderzoek naar de theoreticus van de rassenhygiëne onder de nazi’s.
Titel
Icarië
Auteur
Uwe Timm
Vertaler
Gerrit Bussink
Taal
Nederlands
Oorspr. taal
Duits
Oorspr. titel
Ikarien
Uitgever
Amsterdam: Uitgeverij Podium, © 2018
444 p.
ISBN
9789057599255 (hardback)

Besprekingen

Klinken op de doden

Roman. Met Icarië voegt Uwe Timm een uitstekende roman toe aan zijn toch al indrukwekkende oeuvre. Opnieuw staat een cruciale episode uit de Duitse geschiedenis centraal: de opmars van de rassentheorieën.

De Duitse arts Alfred Ploetz was eind negentiende, begin twintigste eeuw een van de grondleggers van de eugenetica. Hij streefde in zijn wetenschappelijk onderzoek naar een sterkere mens en stimuleerde de discussie daarover in zijn Gesellschaft für Rassenhygiene. Zo plaveide hij de weg voor de rassentheorieën van de nazi's, die Joden, zigeuners en gehandicapten als minderwaardig bestempelden.

Uwe Timm vermeldt het nergens expliciet in zijn nieuwe roman Icarië, maar Alfred Ploetz is ook de grootvader van zijn vrouw Dagmar. Uit het dankwoord leren we dat hij veertig jaar op dit boek liep te kauwen. Vier decennia waarin hij een twintigtal boeken voor kinderen en volwassenen schreef, maar ook documenten over zijn beruchte familielid uitploos. De zoektocht naar 'een epische structuur voor de stof' verliep moeizaam. Icarië moest immers geen biografie of historische studie worden, maar een zoektocht naar Ploetz' drijfveren.

Uiteindelijk nam Timm zijn toev…Lees verder

Deze roman van de bekende Duitse schrijver, regisseur, scenarist en filosoof (1940) is er weer een waarin het Duitse verleden wordt gefictionaliseerd. (‘Mijn broer bijvoorbeeld’, 2003). Hier de geschiedenis van Alfred Ploetz, werkzaam in de eugenetica en de grootvader van zijn vrouw. Ploetz wordt geschetst in zijn rol van linkse idealist/utopist tot en met ‘faustische’ pseudowetenschapper rond het rassenhygiëne-project van de nazi’s. Het wordt verteld via ondervragingen van diens vroegere vriend/assistent en dissident Arthur Wagner in april 1945 door de jonge Amerikaanse officier Michael Hansen, zelf van Duitse afkomst. Het verhaal van hun vriendschap en latere verwijdering draait om de strijd om de beste maatschappelijke ordening: een marxistisch socialisme (Wagner) of Ploetz’ utopisch-egalitair project rond de Icarië-gemeenschap (in de VS gesticht door de Franse revolutionair Etiènne Cabet). Daarnaast is het via de verteller en verslaggever Hansen tegelijk ‘kaalslagliteratuur’ en ee…Lees verder

Van meegevoel met kansarmen naar geloof in de Übermensch

Uwe Timm wijdt roman 'Icarië' aan leven en ideeën van Dr. Alfred Ploetz, grondlegger van de rasverbetering.

Uwe Timm heeft zijn roman 'Icarië' gesitueerd in de zuidelijke, Amerikaanse bezettingszone van het net overwonnen Duitsland. Zelf was de auteur toen, in 1945, amper vijf jaar. Hij schildert het kapotte Duitse Rijk alsof hij Billy Wilders klassieker 'A Foreign Affair' op het netvlies had. In deze komedie komen de Amerikanen met een heropvoedingscampagne naar Berlijn. Ze mogen privé geen contacten met Duitsers onderhouden. Maar ja, de Fräuleins en de zwarte markt lokken. Ook bij Timm vormen de ruïnes, nu in München, bij alle ellende vooral het decor voor gesjagger en olijke losbandigheid.

De cultuurshock in Beieren is groot: de Yanks met hun okay, de voeten op tafel, versus de Duitsers met hun jawohl!, de hakken tegen elkaar slaand. In zijn nawoord vertelt de auteur hoezeer het gezag van de vadergeneratie slonk, vernederd door stoere Amerikanen. Hijzelf zou, als student-activist in München, tot de protestgeneratie van '68 gaan behoren. Bekend we…Lees verder

Over Uwe Timm

Uwe Hans Heinz Timm (Hamburg, 30 maart 1940) is een Duits schrijver, die onder andere bekend is van de roman Am Beispiel meines Bruders (in het Nederlands verschenen als Mijn broer bijvoorbeeld) en het kinderboek Rennschwein Rudi Rüssel (Rudi het racevarken).

Biografie

Uwe Timm is de jongste zoon van zijn gezin. Zijn 16 jaar oudere broer was soldaat bij de Waffen-SS en lid van de Totenkopfdivisie en overleed in 1943 in Oekraïne. Vele jaren later, in 2003, schreef hij hier het boek Am Beispiel meines Bruders (Mijn broer bijvoorbeeld) over, waarin hij de relatie met zijn vader en zijn broer beschrijft.

Nadat hij een tijd gewerkt had als bewerker van bont, ging Timm in 1963 Duits en wijsbegeerte studeren aan de Ludwig Maximilian Universiteit in München en aan de Sorbonne in Parijs. Hij ontving in 1971 zijn PhD met het proefschrift Het absurditeitsprobleem in de werken van Albert …Lees verder op Wikipedia