Een van oorsprong Duitse, geëmigreerde joodse vrouw (1927-2015) beschrijft haar ervaringen tijdens de jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog.
Titre
Zolang er nog tranen zijn
Auteur
Hannelore Grünberg-Klein
Postface
Arnon Grunberg
Langue
Néerlandais
Édition
3
Éditeur
Amsterdam: Nijgh & Van Ditmar, 2015
172 p., [16] p. pl. : ill.
ISBN
9789038800530 (hardback)

Commentaires

'Mijn jeugdigheid won het van ellende'

De moeder van Arnon Grunberg, Hannelore Klein, kwam uit een Berlijnse Joodse familie en overleefde het nazibewind. Begin jaren 90 schreef ze haar oorlogsherinneringen op. Ze verschijnen nu kort na haar dood en tonen hoe je een overlever wordt.

Zeventig jaar na de bevrijding duiken nog altijd nieuwe getuigenverslagen uit de kampen op die je voorstellingsvermogen te boven gaan, met name als ze de 'gewoonheid' van het kampleven belichten. Het is vooral vervreemdend als zo'n ooggetuige zijn of haar 'geluksmomenten' achter prikkeldraad beschrijft, zoals Imre Kertész deed in Onbepaald door het lot, zijn roman over zijn gevangenschap in Dachau. Die geluksmomenten troffen me ook in Zolang er nog tranen zijn, de kampherinneringen van Hannelore Grünberg-Klein, de moeder van schrijver Arnon Grunberg. Anders dan bij Kertész, in wiens werk literaire kwaliteiten allesbepalend zijn, overheersen bij haar nauwkeurigheid en nuchterheid, die de authenticiteit van haar verslag alleen maar versterken. Bovendien bevat haar boek allerlei nieuwe details uit het dagelijks leven in de concentratiekampen, wat het tot een belangrijke aanwinst in de kampliteratuur maakt.

In het eerste hoofdstuk beschrijft Hannelore haar kinderjaren in een Jood…Lire la suite

Na Kristallnacht 1938 besluiten de joodse ouders van Hannelore Klein uit Berlijn te emigreren. Met veel moeite krijgen ze een visum voor Cuba en vertrekken op 13 mei 1939, maar bij aankomst weigert Cuba de 937 joodse passagiers op te nemen. Als na wekenlang onderhandelen het schip moet terugkeren naar Europa, willen Frankrijk, België, Engeland en Nederland mensen opnemen. Het gezin Klein komt eerst terecht in Amsterdam, maar na de Duitse bezetting in Westerbork, tot juli 1942 vluchtelingenkamp voor Duitse joden dat valt onder Justitie. Daarna wordt het een nazi-kamp en vanaf 14 juli 1942 vinden er de beruchte dinsdagtransporten naar de vernietigingskampen plaats. Het gezin Klein gaat naar Auschwitz, Hannelore overleeft als enige. De auteur (1927-2015) schreef haar herinneringen in 1990 op om er vanaf te zijn, niet voor publicatie. Nu zijn ze gelukkig postuum alsnog uitgegeven. Goed geredigeerd, van noten, nawoord en familiefoto's voorzien door haar zoon, schrijver Arnon Grunberg, is d…Lire la suite